Amerika’da neler oluyor?

1965 yılında Amerika’ya çalışmaya gittiğimde beni en çok şaşırtan, akaryakıt fiyatlarının ucuzluğuydu. 1 galon benzin 70 cent’ti. Yani, benzin coca-cola’dan daha ucuzdu. Bu ucuzluk, Texas’ta ve Kaliforniya’daki petrol kuyularını durdurmuştu. Çünkü ithal benzin petrol, daha ucuzdu.  Araba satışları, rekor üstüne rekor kırıyordu. Bu saadet devri, 1972 yılında başlayan petrol krizine kadar devam etti. Petrol fiyatları dört misli arttı. Amerikalılar savurganlıklarının farkına varmaya başladılar. Tasarruf frenine bastılar; Carter 1978’de çıkartmak zorunda kaldığı ve dünyada “Energy Act” olarak bilinen “Tasarruf önlemleri paketi” ile ülkesine tasarruf konseptini getirdi.  Amerika’nın petrol ithalatı azalınca, dünya petrol fiyatları düşmeye başladı ancak hiçbir zaman eski seviyesine geri gelmedi. Berlin duvarının yıkılması ve Rusya’nın perestroykayı uygulamaya koyması ile Gorbaçov, soğuk savaşı sona erdirdi ve o tarihten itibaren petrol fiyatları uluslararası gerginliklerle değil de, piyasa ekonomisi ile belirlenmeye başladı. Bu dönemde petrol 30-45 $ bandında dalgalandı.

Soğuk savaşın sonlanması, sadece Rusya’da değil, Çin’de ve Hindistan’da da çok büyük ekonomik hamlelerin kaldıracı oldu. Üçüncü ülkelerde gelişen bu ekonomik uyanışlar, enerji kaynakları talebini olağanüstü arttırdı ve 2010 yılına gelindiğinde petrol 100 $ olmuştu. 2010-2014 arasında da bu fiyat, 100-110 $ bandında dalgalandı durdu.

Yüksek petrol fiyatları Amerika’da kaya petrolü (shale oil) ve kaya gazı (shale gas) yatırımlarını yeniden canlandırdı ve fiyatlar 105 $ seviyesini geçince de, bu çalışmalar hızlandı. Eski petrol kuyularının yeniden açılmasıyla ve kaya petrolünün “hidrolik parçalama” (fracturing) teknolojisi ile çıkartılmasıyla, Amerika (USA) dünyanın en büyük petrol üreticisi durumuna geldi (12.5 m.barrel/day). Böylece Amerikan ekonomisi 2007-2008 yıllarında yaşadığı ekonomik krizden (resession) çıkıyor ve FED tahvil satışlarında frenine basarak, dünyada dolar bolluğu saltanatına son veriyordu.

Bu arada, Amerika’da kaya gazı ünitesi 300 Bcm/yıl’a ulaşıyor ve Amerika, Rusya’dan sonra en çok gaz üreten ülke tahtına oturuyordu. Bu üretim doğal gaz fiyatlarını 3-4 $/mmBtu (Avrupa’da 10-11 $/mmBtu) seviyelerine kadar ucuzluk getiriyordu... Yazının devamına Enerji ve Çevre Dünyası'nın Mart sayısından ulaşabilirsiniz...

Özkan AĞIŞ

TÜRKOTED Onursal Başkanı