ICCI 2013 – 19. Uluslararası Enerji ve Çevre Fuarı ve Konferansı öncesinde bir araya gelen Organizasyon ve Danışma Komitesi üyeleri, Nisan ayında gerçekleştirilecek etkinlik öncesi, görüş ve önerilerini paylaştı. Toplantının ardından gerçekleştirilen Enerji Sohbetleri oturumunda BOTAŞ Yönetim Kurulu Başkan Vekili Mehmet Konuk ve Doğalgaz İthalatçıları ve İhracatçıları Derneği (DİVİD) Yönetim Kurulu Başkanı Fatih Baltacı "Doğalgaz Fiyatları ve Arz Güvenliği" ve "Türkiye'nin Doğalgaz Görünümü" konusunda önemli açıklamalarda bulundu.

ICCI 2013 – 19. Uluslararası Enerji ve Çevre Fuarı ve Konferansı Organizasyon Komitesi ve Danışma Kurulu Toplantısı 13 Aralık'ta İstanbul Point Otel'de gerçekleştirildi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı ve ICCI Yürütme Kurulu Başkanı Dr. Selahattin Çimen ve Sektörel Fuarcılık Yönetim Kurulu Başkanı Süleyman Bulak yaptıkları konuşmalar ile ICCI 2013'ün konsepti hakkında bilgiler aktarırken, organizasyonun taslak programının oluşturulması için görüş ve önerilerin paylaşılması çağrısını yaptı.

Toplantıda, BOTAŞ Yönetim Kurulu Başkan Vekili Mehmet Konuk "Türkiye'nin Doğalgaz Görünümü" başlıklı sunumu ile, Doğalgaz İthalatçıları ve İhracatçıları Derneği (DİVİD) Yönetim Kurulu Başkanı Fatih Baltacı "Doğalgaz Fiyatları ve Arz Güvenliği" başlıklı sunumu ile doğalgaz piyasasına ışık tuttular. 

ICCI 2013 – 19. Uluslararası Enerji ve Çevre Fuarı ve Konferansı Organizasyon ve Danışma Komitesi Toplantısı'nda konuşan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı ve ICCI Yürütme Kurulu Başkanı Dr. Selahattin Çimen,  ICCI 2013'ün hazırlıklarının başladığını ve konferansın taslak programını en kısa zamanda görüşlere sunacaklarını belirtti. ICCI 2013 Organizasyon ve Danışma Kurulu Toplantısı'nın etkinliğe kadar birkaç kez daha yapılacağını söyleyen Çimen: "Konferansın geliştirilmesi konusunda sizler ile beraber ortak aklı bulmaya çalışacağız. Ortak aklın bulunabilmesi için de en temel şart katılımcılık. Sizlerin bu konudaki görüşleri, değerlendirmeleri, önerileri daha iyi bir programı ortaya koymak adına önemli olacak. Devlet giderek üzerine düşen sorumlulukları yerine getiriyor. Devlet daha çok düzenleyici, kural koyucu olarak; kanun ve mevzuatlar yoluyla strateji ve politikaları belirleyici rolü üstleniyor. Özel sektör temel oyuncu ama sektör sadece bunlardan ibaret değil; bu tür etkinlikler de sektörümüzün özel bir parçasıdır. Çünkü bu tür etkinliklerde sanayici, akademisyen, kamu temsilcisi, özel sektör bir araya gelme şansı buluyor; bilgi birikimlerini, geleceğe yönelik öngörülerini paylaşıyorlar. Dolayısıyla biz bakanlık olarak bu tür etkinlikleri çok önemsiyoruz. Bu etkinliklerin geliştirilmesi ile sektörde önemli bir boşluğun doldurulmasına hizmet edileceğine inanıyoruz. Türkiye'nin bölgede bu tür aktiviteleri gerçekleştirmesi sektörümüzün geleceği açısından önemli bir kazançtır". 

Sektörel Fuarcılık Yönetim Kurulu Başkanı Süleyman Bulak yaptığı konuşmada,  Organizasyon ve Danışma Komitesi toplantılarının bilgi paylaşımı amacı taşıdığını vurgulayarak şunları ifade etti: "Bir sonraki Organizasyon ve Danışma Kurulu toplantısında mümkün mertebe taslak programı yüzde 60-70 oranında tamamlamış olacağız. Bir sonraki toplantıda kesin programı oluşturmak için internet ortamı üzerinden, gerekirse 3. toplantıyı da düzenlemek suretiyle, fikirlerinizden istifade etmeye çalışacağız".

Bulak, ICCI 2013'ün konseptinde ICCI 2012'ye göre ne tür yenilikler olacağı konusunda da bilgiler verdi. ICCI 2012'de fuar alanı olarak dolmuş olan İFM 9 ve 10 no'lu hall'lere ilaveten 11 no'lu hall'ün de hizmete açıldığı bilgisini veren Bulak, burada smart enerji ile ilgili daha farklı konseptteki firmaların bir araya geleceğini belirtti. Bulak sözlerini şöyle sürdürdü: "Bu yıl çok farklı iki konsept ile B2B'nin yoğun olduğu ve alım ekiplerinin de çok daha fazla yoğun katılacağı nitelikte bir fuar düzenlemeye çalışacağız. Birçok ülkeden yabancı ziyaretçiler etkinlikte yer alacak. Özellikle Ekonomi Bakanlığı'nın bize yaptığı öneri ile yine onların destekleri sayesinde alım heyetleri getirirken; Afrika ülkelerine de, bu konuda yatırım yapmakta olan başta Nijerya olmak üzere, önem verdik. Dolayısıyla alıcı potansiyeline sahip daha farklı bir konsept ile hizmetimizi geliştireceğiz". 

ICCI 2013 hakkında bilgilendirmelerden sonra organizasyon taslak programı için görüş ve öneri paylaşımı bölümüne geçildi. Toplantıda ICCI 2013 hakkında önerilerini paylaşan katılımcılar arasından  Yalova Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Filiz Karaosmanoğlu, enerji konusunda istihdam ve eğitim üzerine ICCI 2013'te bir oturum yapılabileceği ve  sektörün beklentileri ile sektörün insan kaynakları gelişiminin tartışılması önerisinde bulundu. Limak Holding Yönetim Kurulu Başkanı Nihat Özdemir ise, Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği ELDER olarak, ICCI 2013'te düzenleyecekleri bir oturum vesilesiyle, elektrik dağıtımıyla ilgili sorunları tartışmak istediklerini dile getirdi. Rüzgar santralleri başvurularında sürenin çok uzun olduğunu vurgulayan Polat Enerji Genel Müdürü Zeki Eriş de bu konunun ICCI 2013'te gündeme getirilmesi gerektiği önerisinde bulundu. TÜREB Başkanı M. Serdar Ataseven, Avrupa Rüzgar Enerjisi Birliği'nden konusunda uzman kişilerle ICCI 2013'te bir araya gelmeyi istediklerini belirtirken, komite üyelerinden çeşitli teknik ve yapısal öneriler de paylaşıldı.

Toplantının ardından ICCI 2013 – 19. Uluslararası Enerji ve Çevre Fuarı ve Konferansı öncesinde düzenlenen Enerji Sohbetleri oturumlarının ilki olan "Doğalgaz Fiyatları ve Arz Güvenliği" başlıklı oturuma geçildi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı ve ICCI Yürütme Kurulu Başkanı Dr. Selahattin Çimen'in yönettiği oturuma BOTAŞ Yönetim Kurulu Başkan Vekili Mehmet Konuk ve Doğalgaz İthalatçıları ve İhracatçıları Derneği (DİVİD) Yönetim Kurulu Başkanı Fatih Baltacı katıldı.

DİVİD Yönetim Kurulu Başkanı Fatih Baltacı, Türkiye'nin arz güvenliği açısından üretici ülkelere yakınlığı nedeniyle çok şanslı bir ülke olduğunu ve doğalgaz temin çeşitliliği açısından da ülkemizin herhangi bir problemi de bulunmadığını belirterek, sözlerini şöyle sürdürdü: "Aslında Türkiye'nin önemli bir problemi, hızlı gelişen doğalgaz pazarındaki alt yapı eksikliğidir. Türkiye'nin doğusu ve batısı oldukça geniş bir ülke ve şehir dağıtım şirketlerinin 2001'den sonra yeni yasayla hızlı bir şekilde gelişmesiyle birlikte BOTAŞ hemen hemen Türkiye'nin her tarafına doğalgaz götürmek zorunda kaldı. Talep tahminleri konusunda da çok becerikli değiliz. Bir altyapı yapıyorsanız talep tahminleri çok önemlidir. Bazı idari problemler de yaşıyoruz. Ayrıca, kamu kuruluşlarının tabii olması gereken ihale yasaları, enerji piyasasında hızlı olması gereken BOTAŞ veya diğer kuruluşların elini kolunu bağlayan unsurlar haline gelmiştir."

Türkiye'nin iletim ağının uzunluğuna rağmen kompresör istasyonlarının sayısının görece yetersiz olduğuna vurgu yapan Baltacı, Türkiye'nin batısının mevcut doğalgazın yüzde 60'ını kullanıyorken, doğu bölgesinin kompresör yetersizliğinden dolayı doğalgazı taşımakta zorlandığını söyledi. 

Bu yıl tahmin edilen tüketim rakamlarından daha az doğalgaz tüketildiğini hatırlatan Baltacı, şunları kaydetti: ''Doğalgaz tüketimi 2012 yılının son çeyreğinde tahmin edilenden daha az tüketildi. Tüketim, 48,5 milyar m3 olarak tahmin edilmişti, büyük ihtimalle 46-47 milyar m3 olarak gerçekleşecek. Ekonomik göstergelerin yavaşlamasını da göz önünde bulundurarak, önümüzdeki sene 48-49 milyar m3 civarında bir tüketim öngörüsünde bulunabiliriz. Fiyatların yükselmiş olması da tüketime etki ediyor ve insanlar daha tasarruflu kullanıyor.

"Elektrik üretiminde doğalgazın payı düşürülmeli"

Türkiye'nin uzun vadeli projeksiyonları açısından doğalgazın evsel tüketimde ağırlık kazanması gerektiğini vurgulayan Baltacı, 5-10 yıllık bir süreçte her ne kadar değişmeyecek gibi görünse de, elektrik üretimi için doğalgazın kullanım oranının yavaş yavaş düşürülmesi gerektiğinin altını çizdi.

Doğalgazda arz güvenliğiyle ilgili görüşlerini açıklayan Baltacı, şu an için herhangi bir problem olmadığını, ancak önümüzdeki yıllarda yeni tedbirler alınmazsa ciddi sorunların oluşabileceğini ifade ederek, "Kompresörlerin sayısının artırılması, terminallerin daha aktif çalışmasını sağlamak ve depo ve depo geri çıkış kapasitesinin artırılması elzemdir" dedi. 

Özel sektörün yaşadığı kimi sıkıntılar hakkında da görüşlerini açıklayan Baltacı, "Önümüzdeki sene 11,2 milyar m3'lük bir gaz devreye alınacak ve özel sektör de fiyat avantajı yüzünden genellikle şehir dağıtım şirketlerine satmaya gayret edecektir. Özel sektör ve BOTAŞ yaklaşık aynı oranlarda gazı temin etmektedir. Ancak özel sektörün depoya giriş imkanları oldukça kısıtlıdır ve depo maliyetlerini yansıtacak bir fiyat yapısı da henüz oluşmamıştır" diye konuştu. Türkiye'de çok büyük bir rekabet olduğunu ama rekabeti en çok yapan firmanın da fiyatları belirlediği için BOTAŞ olduğunu vurgulayan Baltacı, özel sektörün her daim BOTAŞ fiyatlarının altında gaz satmak zorunda olduğunu da sözlerine ekledi. 

"Doğalgaz temininde sorun yok ama fiyatlar da düşmeyecek"

Son olarak Türkiye'nin yakın gelecekte doğalgaz ile ilgili durumu hakkında da bilgi veren Baltacı, "Orta Anadolu'daki kompresör sorunları da çözüldükten sonra Türkiye'nin herhangi bir temincisinden gaz almakla ilgili bir problemi kalmayacaktır. Dolayısıyla 2013'ün ikinci yarısından itibaren daha rahat bir teknik altyapı ile gaz temini sağlayacaktır. Türkiye, doğusundaki daha ucuz imkanları çok çabuk devreye sokmak zorundadır, ki bu Irak'tır" dedi.

Doğalgaz fiyatlarının da uzun vadede düşeceğini düşünmediğini vurgulayan Baltacı: "Bizim bu gazı ithal ettiğimizi kimse unutmamalı. BOTAŞ bu gazı kendi üretmiyor, dolayısıyla kullanırken tasarrufa önem vermeliyiz" diye konuştu.

Türkiye'nin 25 yıllık bir doğalgaz geçmişi olduğunu hatırlatan Boru Hatları İle Petrol Taşıma Anonim Şirketi (BOTAŞ) Yönetim Kurulu Başkan Vekili Mehmet Konuk, "12 bin kilometreyi aşan yüksek doğalgaz basınçlı ana iletim hattı, 71 vilayete ulaşan iletim hattı ve 64 dağıtım şirketinin olduğu bir yapıya ulaştık. Buna bağlı olarak nüfusun yüzde 80'ine ulaştırılan bir doğalgaz var. Taleple ilgili de arz talep dengesini ve depolama tesisleri gibi çalışmalar içindeyiz. Arz güvenliği, arz ve talebin olduğu her durumda dikkat edilmesi gereken ayrı bir konu" dedi.

Ülkemizde tüketilen doğalgazın yüzde 80'inin kış dönemini kapsayan 6 aylık dönemde tüketildiğini belirten Konuk, şu bilgileri verdi: "Doğalgazın yüzde 50'si elektrik üretiminde, yüzde 50'si endüstri ve konutta kullanılıyor. Mesela yaptığımız anlaşmalar çerçevesinde talepte olan daralmadan dolayı al ya da öde yükümlülüğü çerçevesinde 1 metreküp bile borcumuz yok."

Konuk konuşmasına şöyle devam etti: Yapmamız gerekenler içinde yeraltı tesislerin yeter seviyeye getirilmesi lazım. Çünkü yıllık yüzde 25 tüketimin yüzde 80'ini kışın tüketen bir konut sektörü var. Bunların talebini kesintisiz sağlamak mecburiyetimiz var. Türkiye'nin yeraltı depolama kapasitesine baktığımızda yüzde 4,5-5 seviyesinde. İçinde bulunduğumuz coğrafya ve doğalgaz kanunu çerçevesinde yüzde 10 bir yer altı depolama tesisi bulundurmamız lazım. Gelecek yıllarda özel sektörün desteği ile bu açık kapatılacak diye ümit ediyorum."

"Doğalgaz talebi sürekli artıyor"

Doğalgaz tüketiminin arttığına işaret eden Konuk, "Santrallerden dolayı talep artıyor. Tabi sadece santraller değil, teşvik çerçevesinde diğer yenilebilir enerji santralleri de var. Ayrıca genel tüketimde de artış var. 2011 yüzde 20 artış olmuş. 3 milyar metreküp artış olmuş bu yıl. Önümüzdeki yıl da 3 milyar metreküp talep olacak. Gelecek taleplerin karşılanması için bugünden çalışmaların yapılması lazım. Özellikle elektrik üretiminde doğalgaz kullanımını düşürerek, kaynak çeşitliliğini sağlamamız gerekir" dedi.

Alternatif kaynaklara da değinen Konuk, şunları söyledi: "Alternatif kaynaklara baktığımızda Azerbaycan, Irak ciddi doğalgaz ve petrol kaynaklarına sahip. Biz 2011 yılında hükümetler arası anlaşmayla Azerbaycan'dan 6 milyar metreküp ilave anlaşma imzaladık. 2017-2018 yıllarında sevkiyatı başlayacak''

Yer altı depolaması tesisi olarak Tuz Gölü projesinin ihalesinin geçen yıl yapıldığını belirten Konuk, "İlk kısmı olan 500 milyon metreküp 2016 yılında, kalan 500 milyon metreküp ikinci kısmı da 2018 yılında tamamlanacak. Toplam 1 milyar metreküplük bir alan oluşturmuş olacağız. İlave yatırımlar yapılması gerek" diye konuştu.

"2013'te şimdilik bir doğalgaz kesintisi görünmüyor"

Konuk, sözlerini şöyle sürdürdü: "Kış dönemine girdiğimiz bu zamanda yüzde 98'ini ithal ettiğimiz bir kaynakta bir kesinti olabiliyor. Bunu büyütmememiz lazım. Herkesin bilinçli hareket etmesi lazım. Kısıtlı kesinti olabilir ama şu anki öngörümüz yıllık ve günlük ihtiyaç olarak bir sıkıntı gözükmüyor. Olağanüstü hava şartları ve teknik nedenlerden ötürü olacak talep artışı etkisini tatbiki gösterir. Kamu şirketi olduğumuz için her hareketimiz mevzuata tabii. Enerji piyasası hızlı bir sektör mevzuatlar hızlandırılmalı. Üst makamlara bunu iletiyoruz. Önümüzdeki iki yıl için talepte bir patlama olmadığı müddetçe bir sıkıntı gözükmüyor. Gelecek dönemler için alternatif kaynakların devreye girmesi lazım. Mevcutta tasarruf tedbirleri de alınması gerek.''

Başta arz güvenliğinin sağlanmasıyla birlikte, kaynak çeşitliliğine gidilerek, alternatif kaynaklara yönelmek gerektiğini vurgulayan Konuk, "Türkmenistan orta vadede değerlendirilmesi gereken kaynaklara sahip. Kaya gazı enerjisi, katı yakıt enerjilerine bakmak lazım. LNG için de Katar çok önemli bir ülke. Türkiye üretici konumunda olursa gerçek rekabet o zaman ortaya çıkacaktır" dedi.

Konuk sözlerini şöyle tamamladı: "Önümüzdeki dönemde uluslararası projeler ile transit boru hatlarının da devreye girmesi; Türkiye'nin gerçek anlamda serbest doğalgaz piyasasını oluşturmasına, şeffaf ve daha rekabetçi bir fiyatlandırma mekanizmasının oluşturulmasına ve de aynı zamanda üretim ayağının da dünya ile rekabet edecek bir reel sektörün daha güçlü hale gelmesine katkı sağlayacaktır."