Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), doğalgaz ve petrol piyasaları raporlarının ardından, elektrik piyasası faaliyetlerini ve değerlendirmelerini içeren “Elektrik Piyasası Raporu 2010”u yayımladı. 

 

13 Mayıs 2011 tarihinde yayımlanan raporda; Uluslararası Piyasalar, 2010 Yılında Mevzuatta Yapılan Değişiklikler ve Önümüzdeki Yıllara İlişkin Öngörüler, Türkiye Elektrik Üretim Ve Tüketiminin Gelişimi, Toptan Satış Piyasası Yapısının Gelişimi ve Öngörüler, Toptan Satış Piyasasının İncelenmesi, İthalat-İhracat Faaliyetleri, İletim Faaliyetleri, Dağıtım ve Perakende Satış Faaliyetleri, Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) Faaliyetleri ana başlıkları altında kapsamlı olarak değerlendirmelere yer verildi.

 

Türkiye’nin fosil kaynaklara özellikle de doğal gaza olan bağımlılığının, dünya ortalamasının üzerinde olduğunun bildirildiği raporda, Türkiye’de kişi başına düşen enerji tüketiminin gelişmiş ülkelerin ve dünya ortalamasının altında olmasına karşın, enerji talebi artış oranının söz konusu ortalamanın çok üstünde olduğu ifade edildi. 

 

Türkiye mesken ve sanayi fiyatlarının AB ortalamasından düşük olduğunun bildirildiği rapor, ülkede elektriğin üzerindeki vergi oranlarının AB ortalamasının altında olduğuna dikkat çekti.

 

Raporda, “Mevzuata İlişkin Gelişmeler” başlığı altında gerek Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun’da (YEK) ve gerekse Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği, Serbest Tüketici Yönetmeliği, Yan Hizmetler Yönetmeliği ve Tarifeler Yönetmeliği’nde çeşitli önemli değişiklikler yapıldığı ve Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine Dair Yönetmelik’in 2010 yılında yürürlüğe girdiğinin bilgisine yer verildi.  

 

Üretim–Tüketim Dengeleri

Elektrik Piyasaları 2010 Raporu’na göre, 2010 yılında toplam kurulu gücü 2769 MW olan 119 adet lisans verilirken, lisans alan santrallerin kurulu güç ortalamasının düştüğü ifade edildi. Raporda üretim-tüketim dengelerine ilişkin diğer bilgiler ise şöyle:

Toptan Satış Piyasası

Raporda, piyasadaki enerjinin %30’a yakın kısmının GÖP (Gün Öncesi Planlama) ve DGP’de (Dengeleme Güç Piyasası) işlem gördüğünün ve bu enerjinin %80’e varan kısmının da doğal gaz santralleri tarafından üretildiği belirtildi.

 

2010 yılı içerisinde, taraflarının tamamı özel şirketler olan ikili anlaşma miktarının sekiz katına çıktığının bildirildiği raporda, dağıtım şirketlerinin ortalama olarak tüketimlerinin %85 civarındaki kısmını ikili anlaşmalar ile temin ettikleri ve bu şirketlerin aylık tüketim tahminlerinin sapma oranları % -1 ile % 5 arasında değişmekte olduğu ifade edildi.  

 

Raporda yer alan özet bilgilere göre: “Sistem kısıtlarının toplam maliyeti 1 milyar TL’ye yaklaşmış olup bunun yarıya yakın kısmını Piyasa Yönetim Sistemi yazılımı tarafından üretilen talimatlar oluşturmaktadır. Serbest tüketici limiti 2011 yılı başında 30 MWh/yıl’a düşürülmüş olup, teorik piyasa açıklık oranı yaklaşık % 78’e ulaşmıştır. 2010 yılı için 100 MWh/yıl olarak belirlenen serbest tüketici limitine göre hesaplanan teorik piyasa açıklık oranının yaklaşık % 63 olmasına karşın elektrik sektörünün rekabete açık kısmının, üretim tarafı itibarıyla kurulu güçler dikkate alındığında tüm piyasanın % 30,7’si olduğu, tüketim tarafı itibarıyla ise 2010 yılında serbest tüketici hakkını kullanan tüketicilerin gerçekleşen tüketimleri dikkate alındığında fiili piyasa açıklık oranının en yüksek % 17 olarak gerçekleştiği görülmektedir.”

 

İthalat-İhracat Faaliyeti

Raporda 2010 yılı ithalat ve ihracat rakamlarının sırasıyla, 1148 GWh ve 1921 GWh olarak gerçekleştiği bilgisine yer verilirken, ithalat ve ihracatın Türkiye toplam üretimindeki oranının %2’nin altında olduğu bildirildi. 

 

Türkiye Elektrik Sisteminin ENTSO-E sistemi ile 18 Eylül 2010 tarihinde 1 yıllık Deneme Senkron Paralel İşletme aşamasına geçildiği ve sistemin ENTSO-E üyeleri olan Bulgaristan Elektrik Sistemine iki adet 400 kV iletim hattı ile Yunanistan Elektrik Sistemine ise bir adet 400 kV iletim hattı ile bağlandığı belirtildi. 

 

İletim ve Dağıtım Faaliyetleri

Elektrik iletim ve dağıtım faaliyetleri ile ilgili olarak hazırlanan raporda şu bilgilere yer verildi:

Organize Sanayi Bölgeleri

Organize Sanayi Bölgeleri ile ilgili de çeşitli değerlendirmelerin bulunduğu raporda, OSB’lerin 15 TWh’ın üzerinde elektrik, 4,5 milyar m3’ün üzerinde doğal gaz tüketimi olduğu bilgisine yer verildi. Raporda, ülkemizde tüketilen elektik enerjisinin % 8’e yakın bir kısmının OSB’ler tarafından tüketildiği belirtildi. Ayrıca, “2010 yılı için onaylanan dağıtım bedellerinin ortalaması 1,09 Kr/kWh iken 2011 yılı için teklif edilen dağıtım bedellerinin ortalaması 1,39 Kr/kWh, onaylanan bedellerin ortalaması 1,22 Kr/kWh, ağırlıklı ortalamaları ise 1,14 Kr/kWh olarak gerçekleşmiştir” denildi.