Türkiye enerji sektörü açısından 2011 yılını nasıl değerlendiriyorsunuz? 

Enerji sektörü 2011 yılında oldukça hareketli geçti, benim dikkatimi çeken gelişmeler şunlar oldu: Dağıtım şirketlerinin özelleştirme sürecinin (bugün itibariyle) başarısız bir şekilde sürmesi, son 1-2 yıldaki ortalamanın oldukça üzerinde yağış alan Türkiye’de, bu sayede HES’lerin ortalama elektrik fiyatının daha fazla artmasına engel olması, kaynağı bizde olmayan doğalgaz yatırımlarının hızla artması ve son günlerde açıklanan raporlarla dünyamızın küresel ısınma konusunda tahmin edilenden çok daha kötü bir konumda olduğudur.

 

Ulusal ve uluslararası gelişmeler dikkate alındığında, 2012 yılı için Türkiye enerji piyasasında ne gibi gelişmelerin olacağını öngörüyorsunuz?

Oldukça kurak bir Ekim ve Kasım ayı yaşadık, 2012 yılında ve sonraki yıllarda HES’lerden elde edeceğimiz enerji miktarında kurulu güce göre azalma olacağını tahmin etmekteyim, bu da doğalgaza bağlı elektrik üreten bir ülke olmamızdan dolayı elektrik fiyatlarının bir miktar daha artması yönünde baskı oluşturacaktır. Hedeflerin çok uzağında kalsa dahi, muhtemelen 1 veya 2 dağıtım bölgesi daha özelleşmiş olabilir. 

 

Rüzgar enerjisi kurulu gücü yeni verilecek lisanslarla hızla artacak ve belki 2012 yılı içinde 2GW sınırını kolaylıkla aşabilecektir. Finansal kriz nedeni ile enerji yatırımlarının finanse edilmesi daha zorlaşacaktır veya finans maliyeti artacaktır. Bu da yine elektrik ve enerji fiyatına etki edecektir.

 

Temsilcisi olduğunuz sektör için 2012 yılından beklentileriniz nelerdir?

Güneş elektriği konusunda maalesef süreç çok yavaş ilerliyor ama 2012 ilk yasal uygulamaların başlayacağı  yıl olacak. Güneş enerjisi konusunda iki farklı uygulama alanı mevcut. 500kW ve üstü lisanslı santral uygulamalarında bilindiği gibi ilk etapta verilecek lisans toplam miktarı 600MW, şimdi bu santrallerin kurulacağı alanların saptanması ve burada güneş enerjisi potansiyeli ölçümlerine başlanması için taslak metni hazır olan güneş-rüzgar enerjisi ölçüm tebliğinin yayınlanması bekleniyor. Herhalde 2014 yılında Türkiye’nin ilk güneş enerjisi santrallerini görmeye başlarız. 

 

500kW altı uygulamalarda ise lisans zorunluluğu yok, burada da lisanssız üretim yönetmeliğinin ve uygulama esaslarının taslak metni geçen günlerde yayınlandı, 15 Aralık tarihine kadar görüş alındıktan sonra resmi hale gelmesi bekleniyor. Böylece kendi elektriğini güneşten, rüzgardan, sudan ve diğer yenilenebilir enerji kaynaklarından üretmek isteyen özel ve tüzel kişiliklerin önü açılacak. Ancak taslak metin üzerinde edindiğim ilk izlenimde çok fazla bürokratik sürecin var olduğunu düşünüyorum. Ayrıca finansal konularda da belirsiz çok nokta var, bu eksik noktaları Ankara’daki yetkililerle de önümüzdeki günlerde yapacağımız bir toplantıda tartışmak istiyoruz. Temel olarak “kendi enerjini kendin üret” felsefesi üzerine kurgulanmış bir yasayı, birçok kurumun para kazanma amaçlı kullanacağını düşünmekteyim. Muhtemelen EPDK buna karşı ek önlemler de alacaktır. kWh üzerine çok basit bir şekilde kurgulanacak mahsuplaşma yöntemi yerine, işin içine para alışverişinin eklenmesi süreci birçok noktada tıkayacak, vergi mevzuatı vs. konularında da henüz öngörülemeyen sorunlara yol açabilecektir. İlk yapılacak uygulamalar sektöre ışık tutacak, ve tüm yasal altyapı da gerektiğinde buna göre değişecektir.

Burada ağaçlara bakarken çoğu kez ormanı gözden kaçırdığımızı düşünüyorum. Tekrar hatırlatmak isterim, ülkemizde hükümet herhangi bir ürünün daha fazla kullanılmasını uygun görürse, o ürün de insanın sağlığı ve ülkenin geleceği için faydalı ise, ilk yapılacak eylem KDV oranının sıfırlanması veya %1 gibi sembolik bir değere düşürülmesidir. Maalesef sektöre heyecanla giren birçok kurum artık örnekleri Avrupa’da bile kalmamış çok yüksek teşvik miktarlarını hala talep ederken, KDV’de yapılacak 17 puanlık bir indirimin ne kadar çok ivme kazandıracağını akıllarına dahi getirmemekteler. Bu konuda umarım kamuoyu desteği ile birlikte arzu edilen düzenlemeler yapılır önümüzdeki sene. Pek tabii ki burada sektörel sivil toplum örgütlerine de büyük görev düşmekte.

 

Son olarak eklemek istedikleriniz? 

Güneş enerjisi dünyadaki hemen hemen tüm diğer enerji türlerinin kaynağıdır. Türkiye’ye bir yılda güneşten gelen enerji miktarı, yıllık kişi başı tüketim miktarının 5.000 katından fazladır. Son 2 yılda anahtar teslim bir güneş enerjisi sisteminin maliyeti %50 oranında düşmüştür. 2013 yılında son kullanıcılar için (en azından konutlar ve ticarethane tarifesi için) güneş elektriğinin fiyatı ile şebeke elektriğinin aynı orana gelmesi beklenmektedir. 

 

Bu son birkaç cümleyi arka arkaya koyduğumuzda, güneş enerjisinin Türkiye için ne kadar önemli bir konuma geleceği gözükmektedir. Hele ki uluslararası derecelendirme kurumlarının cari açık argümanı ile Türkiye’nin kredi notunu düşürdüğü bu günlerde, cari açığın açık ara ile en büyük sebebinin enerji ithalatı olduğunun bir kez daha altını kalın bir şekilde çizmek isterim. Arz güvenliğini de bu gerçeğin üzerine eklersek, güneşsiz geçen her gün Türkiye için finansı daha pahalı ve telafisi gittikçe daha zorlaşan bir gün olmaktadır.