Toplamda 32 milyon metrekarelik alanıyla bünyesindeki firmalara her türlü altyapı imkanını sunan Eskişehir OSB, kurulu gücü 60 MW olan elektrik santraliyle de tüm kuruluşların elektrik ihtiyaçlarını kesintisiz ve düzenli bir şekilde karşılıyor. Bölgede verilen mevcut hizmetleri ve enerji alanında yapılması gereken uygulamaları Eskişehir OSB Bölge Müdürü A. İhsan Karamanlı, dergimiz için değerlendirdi.

 

Eskişehir OSB’nin genel yapısı hakkında bilgi vererek, kuruluş hikayesinden kısaca bahsedebilir misiniz?

1969 yılında Eskişehir Sanayi Odası’nın öncülüğünde bir Organize Sanayi Bölgesi kurulması çalışmalarına başlanmıştır. İlk aşamada 1 milyon metrekare olarak planlanan OSB alanı 1973 yılında yatırımcıların hizmetine sunulmuştur. Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi (EOSB)’de ilk parsellerin kısa sürede satılması neticesinde bölgenin genişletme çalışmalarına başlanmıştır. İlk olarak 1979 yılında 2 milyon metrekarelik gelişme alanı ile birlikte toplam alan 3 milyon metrekareye ulaşmış, daha sonra 1992 yılındaki yeni genişleme sahasıyla birlikte OSB’nin toplam alanı 21 milyon metrekareye çıkarılmıştır. Şehrimizdeki sanayileşmenin son yıllarda ivme kazanması sonucunda, Eskişehir Sanayi Odası bölgenin genişletilmesi kararını alınmıştır. Kısa sürede sonuçlandırılan çalışmalarla EOSB’nin alanı 1996 yılı sonunda bugünkü büyüklüğü olan 32 milyon metrekareye genişletilmiştir. Bu haliyle Türkiye’nin en büyük organize sanayi bölgesi olmuştur. 

 

OSB Başkanlığı olarak sunduğunuz hizmetler nelerdir?

İsterseniz bunları şöyle sıralayayım:

 

Yol : 1. Sınıf asfalt kaplama

Su : 4-6 bar basınçta içme suyu kali- tesinde, 180 lt/sn

Elektrik : Her parsel sınırında 34.5 kW

Doğalgaz : Her parsel sınırında 4 bar PE boru, 16 bar çelik boru

Kanalizasyon : Her parsel sınırında, uygun çapta ∅ 200 - ∅ 600 mm. beton boru

Yağmursuyu : Her parsel sınırında

Telefon : Her parsel sınırında istenilen hat sayısında

İnternet : Her parsel sınırında fiber optik internet bağlantısı

Ayrıca bölgemizin içerisinde bir tane atıksu arıtma tesisi, 7/24 çalışan bir destek merkezi, itfaiyemiz, OSB sağlık merkezimiz ve bir de iş merkezimiz bulunuyor.

 

Günlük elektrik tüketiminin büyük bir kısmı OSB’lerde tüketiliyor. Eskişehir OSB’de tüketilen enerji ile ilgili elinizde sayısal veriler var mıdır?

Eskişehir OSB, elektrik santralinin kurulmasından bu yana kendi elektriğini üreten ve hatta ilk yıllarda şehrin elektrik ihtiyacına da destek sağlayan konumda olmuştur. 2000 yılında 176,4 milyon kWh olan yıllık tüketim geçtiğimiz sene 463,1 milyon kWh’a çıkmıştır. Bu 2,5 katından fazla bir artış anlamına gelmektedir.

 

Kriz öncesi 2007 rakamlarına baktığımızda 450 milyon kWh’ı bulan tüketim rakamları, kriz döneminde sadece %10 kayıp vermiş ve geçtiğimiz sene tekrar toparlanarak 2007 tüketiminin de üstüne çıkmıştır.

 

2011 yılının bitmesine 3 ay kala 380 milyon kWh rakamlarına dayanan tüketimin sene sonunda 500 milyon kWh’ı bulması beklenmektedir.

 

Kaliteli ve kesintisiz enerji dağıtımı, sanayiciler için çok büyük önem taşımakta. Bu konuda Eskişehir OSB olarak sanayicilerinize nasıl bir hizmet sağlıyorsunuz? 

Eskişehir Sanayi Odasının öncülüğünde 1998 yılında Organize Sanayi Bölgesinde faaliyete geçen doğalgaz elektrik santrali Eskişehir Endüstriyel Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. (EEE A.Ş.), OSB’deki sanayicilere kesintisiz ve kaliteli enerji temin etmek, kuruluşların düzenli üretimde bulunmalarını sağlayarak verimliliği arttırmak, bölgenin yeni yatırımcılar için bir cazibe merkezi olmasını sağlamak, santralin başlıca kuruluş amaçları arasında yer almaktadır. Yılda 420 milyon kWh elektrik üreten santralin toplam kurulu gücü 60 MW’tır. Kuruluş, 2010 yılında Türkiye’nin Bin Büyük Sanayi Kuruluşu sıralamasında 880. sırada yer alarak, kısa zamanda ülkemizin sayılı büyük firmalarından biri haline gelmiştir.

 

OSB’lerin özellikle doğalgaz ihtiyaçlarını karşılarken çeşitli sorunlar yaşadığı biliniyor. Bu konu hakkında neler söylemek istersiniz?

Organize Sanayi Bölgeleri’ne elektrik piyasasında olduğu gibi, dağıtım şirketi gözüyle bakılması ve ilgili mevzuat düzenlemelerinin buna göre yapılması gerekmektedir. 4646 sayılı doğalgaz piyasası kanunu çıktığında, Organize Sanayi Bölgeleri’nin kullanıcı birlikleri olarak tanımlandığı görülmüş olup, bu tanım dışında kanunda organize sanayi bölgeleri ile ilgili tek satır madde koyulmamıştır.

 

OSB’ler çoğunlukla illerin mücavir alan sınırları içinde olduklarından, dağıtım şirketlerine, dağıtım bedeli ödemek zorunda kalmaktadırlar. Diğer taraftan OSB’ler, katılımcıları adına talep birleştiren serbest tüketici konumundadır.

 

OSB içinde; dağıtım hattını yapan, regülatörü tesis eden, dağıtım sistemini işleten, bakım ve onarımını yapan, faturayı kesen, dağıtan ve tahsilat riskini üstlenen kurumlardır. Ayrıca bağlantı bedeli ve hat tesis bedeli gibi altyapıya dönük herhangi bir bedel de almayan kurumlardır.

 

Böyle olmasına rağmen, dağıtım şirketlerinin serbest tüketici olmayan aboneleriyle, aynı dağıtım bedelini ödemek zorunda kalmaktadır. Bizce bu haksız, adaletsiz, hiçbir ticari kurala uymayan bir uygulamadır.

 

Bu durumun giderilmesi için yapılan yatırımların, verilen hizmetlerin bedellerinin hesaplanarak, dağıtım bedelleri, dağıtım şirketi ile OSB’ler arasında paylaştırılmalıdır. 17 Ekim 2008 tarihinde iletim şebekesi işleyiş düzenlemelerinde yapılan değişikliklerle, doğalgaz piyasasındaki dengeler iyice hassaslaşmıştır. Taahhüt edilen gaz tüketim miktarlarına tanınan toleransın en az %15 seviyesine çıkartılması gerekmektedir.

 

Ülkemizde birçok OSB’de doğalgaz yakıtlı elektrik santrali bulunmaktadır. Bu santraller üretim şirketi statüsünde olduğundan pmum’a kayıtlıdır.

 

PMUM’a saat 11.30’a kadar teklif vermek, 14.30’a kadar sonucu beklemek, buna göre üretim planını yapmak ve 17.00’e kadar da onay beklemek zorundadır. Diğer taraftan aynı santral gaz ihtiyacını aynı gün saat 10.00’da vermek durumundadır. Doğalgaz ve elektrik günlerinin, günün aynı saatine ve mümkünse doğalgazla elektriğin taahhüt saatlerinin yer değiştirilmesine çalışılmalıdır.

Üretimin teşvik edilmesi için, sanayide kullanılan doğalgaz üzerindeki özel tüketim vergisi kaldırılmalıdır.

 

Botaş, 1992 yılında OSB’lere %18 indirimli fiyattan doğalgaz satmaya başlamış ve bu indirim oranı sonraki yıllarda sırasıyla, %8, %4, %2, %4, %3 ve Mart 2008’den itibaren de %1’e düşürülmüştür. Bu arada OSB’lerin karı düşürülürken aynı ay dağıtım şirketlerinin karı %5,5’e çıkarılmıştır.

 

OSB’ler tüm yatırımlarını kendileri yapmışlar, bağlantı hatlarını ve istasyonları Botaş’a bilabedel devretmişlerdir. Botaş da kendisine devredilen bu tesisleri özel şirketlere devretmiştir. Geçmişte olan uygulama buydu. Yani bağlantı hatları ve istasyonları devlet kuruluşu olan Botaş’a devredilmişti. Yeni olan uygulamada, yine aynı şekilde OSB’lerin yaptırmak istedikleri bağlantı hatlarını kendi yapmaları, fakat bu defa özel şirketler olan dağıtım şirketlerine bilabedel devretmeleri istenmektedir. 

 

Özel şirketler bağlantı hatlarını kendileri yapmaları durumunda da hattın bedelini yine OSB’lerden tahsil edeceklerdir. Devlet kuruluşuna devretme bir dereceye kadar kabul edilebilir olmasına rağmen, özel şirkete devir anlaşılamamaktadır. Bu konuda mevzuatta gerekli düzenlemeler yapılarak, mülkiyet haklarının korunması gerekmektedir.

 

Botaş 2009 yılında verdiği, OSB’lere tanınan indirimi sıfırlama kararından vazgeçerek, tüketime bağlı olarak %8’lere kadar indirim yaptığını ilan etmiştir. OSB içinde faaliyet gösteren serbest tüketici konumundaki katılımcılar, bu indirimlerin kendilerine aynı oranda yansıtılmasını haklı olarak talep etmişlerdir. Söz konusu indirimin tüketicilere yansıtılması durumunda, OSB’lere indirim yapılmamış olmaktadır. OSB’lerin tüketicilere bu indirimi yansıtmaması durumunda, OSB içindeki serbest tüketiciler cezalandırılmakta ve haksız rekabete uğramaktadır. Bu durumda OSB’ler yatırım için cazibe merkezi olmaktan çıkmaktadır.

 

Enerji tüketiminde sorun yaşamamak için EPDK’dan beklentileriniz nelerdir? Somut olarak önerileriniz var mıdır?

Ülke genelinde tüm sanayi kesimlerinin başlıca sorunlarından biri olan enerji fiyatlarının yüksekliği, ilimizdeki sanayi kuruluşları için de önemli sorunlardan birini oluşturmaktadır. Her ne kadar Eskişehir OSB, bölgesindeki firmalara Eskişehir Sanayi Odası tarafından yapılan Doğalgaz Santralinden piyasa fiyatının yüzde 12 altına bir fiyatla elektrik satışı yapsa da, genel olarak ülkemizde enerji fiyatlarının dünya ortalamalarına göre çok yüksek oluşu kuruluşların uluslararası piyasalardaki rekabetini önemli ölçüde azaltmaktadır.

 

Eskişehir OSB olarak hedef ve projelerinizden bahsedebilir misiniz?

Halen 16 milyon metrekarelik bölümü yatırımcılara tahsis edilmiş olan Eskişehir OSB’de 527 firma bulunmakta bunlarda, 349’u fiilen üretimde, kalan 178 firma ise inşaat ve proje halindedir. Mevcut sanayi kuruluşlarında 31 bin kişi çalışmakta olup, firmaların 2010 yılı sonu itibariyle ihracatları 1 milyar dolara ulaşmıştır.

 

Eskişehir OSB olarak bölgemizdeki yatırımcılara daha iyi hizmet vermek amacıyla kurduğumuz ve tüm sanayi kuruluşlarımızın ihtiyacını karşılayan elektrik santrali ile internet hizmeti vermek üzere kurduğumuz ve bugün tüm sanayicileri fiber optik kablolarla çok yüksek hızlarda dünyaya bağlayan internet servis sağlayıcı şirketimizle, her türlü lojistik hizmetinin sağlandığı lojistik merkezimizle, hizmeti sanayicimizin ayağına getiren iş ve ticaret merkezimizle sanayicimize hizmet yönünden önemli bir farklılaşma sağlamaktayız. 

 

Bu yatırımlarımıza ilave olarak gerçekleştirdiğimiz, Ortak Sağlık Birimi, Atıksu Arıtma Tesisimiz, 90 firmaya arsa tahsis ettiğimiz KOBİ-OSB yatırımımız, 40 firmanın bulunduğu Teknoloji Geliştirme Bölgemiz, CNC Operatörü yetiştirme ve eğitim merkezimiz, firmalara ücretsiz danışmanlık hizmeti veren sanayi geliştirme merkezimiz SANGEM ve çalışmalarını sürdüğümüz OSB Demiryolu bağlantısı ile her konuda sanayicimize daha iyi hizmet sunmak için çalışmalarımızı sürdürüyoruz.

 

Son olarak eklemek istedikleriniz?

Çevre Bakanlığı tarafından 2009 yılında Türkiye’nin en çevreci ve yeşil OSB’si seçilen Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi 2011 yılında yeni yatırımlarla büyümeye devam etmektedir. 32 milyon metrekarelik büyüklüğü ile ülkemizin en büyük OSB’si olan bölgemiz, sunduğu eksiksiz ve mükemmel alt yapısı ile her geçen yıl daha fazla sayıda yerli ve yabancı yatırımcının tercih ettiği bir merkez haline gelmektedir.