2021-2030 Dönemi Kojenerasyonda Yeni Açılım Süreci Olacak
Yavuz Aydın
Türkiye Kojenerasyon Derneği Başkanı
Türkiye’nin 2020 yılı sonunda 95.000 MW’a ulaşan kurulu elektrik kapasitesi içinde, en yüksek verimli enerji santralleri, toplamı 5.000 MW seviyesine ulaşan kojenerasyon sistemleridir. Yenilenebilir enerjide %15-25, kömürde % 25-35, doğalgazda % 50-60 civarında olan verimlilik düzeyleri, elektrik ve ısı/buhar üretiminin birlikte gerçekleştirildiği kojenerasyon sistemlerinde %70’lerde başlayıp, % 90’ları aşabilmektedir.
Yeni yeni uygulamaya başlanan yenilenebilir yakıtlı ve hibrit kojenerasyon sistemlerinde de bu denli yüksek verimliliklere ulaşılabilmesi mümkün olmaktadır. 2000-2015 yıllarında ülkemizin hızlı büyüme sürecinde enerji ihtiyacı da hızla artmış ve elektrik ihtiyacını karşılayabilmek için yılda ortalama 3000 MW yeni kapasite devreye alınmıştır. Bu süreçteki yeni yatırımlar ağırlıklı olarak doğal gaz ve kömür yakıtlı termik santraller olurken, 2015 ve sonrasında daha etkin olarak kullanılmaya başlayan YEKDEM mekanizması sayesinde yenilenebilir esaslı enerji yatırımları %70’lere ulaşmıştır. Bu nedenle 2015 sonrası dönemimizi “Rüzgar ve güneş yılları” olarak tanımlayabiliriz.
2021 sonrasında ise yeni ve farklı bir dönem göreceğiz
YEKDEM mekanizmasında 2021 yılından itibaren geçmiş on yıllık döneme göre oldukça düşük Türk Lirası bazlı destek tarife uygulamasına geçilmesi, ilk yatırım ve işletme maliyetleri oldukça yüksek olan biyogaz, biyokütle ve jeotermal alanlarında, yeni yatırımların önünü büyük ölçüde kesecek, bu tür yenilenebilir yatırımlar; ancak kojenerasyon sistemi olarak işletilmesi halinde fizibıl olabilecektir.
Isı Kanunu ve Isı Piyasası Oluşumu Yakın döneme damgasını vurmasını beklediğimiz diğer bir gelişme de bölgesel ısıtma santrallerinin önünü açacak olan Isı Kanunu’nun ve ardından Isı Piyasası’nın hayata geçirilmesi olacaktır. Ülkemizin karasal iklime sahip denizden uzak yerleşim yerlerinde yaşayan nüfusu 30 milyonun üzerindedir. Uzun ve zorlu kış koşullarından muzdarip olan özellikle Orta ve Doğu Anadolu kent ve ilçeleri için Kuzey ve Doğu Avrupa’da çok yaygın olarak kullanılan kojenerasyonla bölgesel ısıtma en verimli ve ucuz çözümdür. Kojenerasyonla bölgesel ısıtma, verimliliğinin yanında atmosfere salınan zararlı emisyonların ve daha da önemlisi ithal enerji yakıtlarının yol açtığı cari açığımızın azaltılması için de çok somut ve kanıtlanmış bir teknolojidir.
