2010 yılı, ekonomimizin ve enerji sektörünün büyüme yılı olmuştur. Büyüme, küresel kriz öncesinden daha da yüksek oranlarda gerçekleşmiştir. Ekonomi hızla büyüyünce, ekonomi ile enerji tüketimi arasındaki bilinen korelasyona dayanan enerji yatırım alanı (üretim ve dağıtım) yatırımlarını hızlandırdı. Bunu, Enerji yatırımcılarının EPDK’ya yaptığı lisans başvurularının sayı ve kapasitelerine bakarak söylemek mümkün. Buna, yılın son haftasında (29.12.2010) çıkarılan Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun ve beraberinde gelen teşvikler, yaklaşık iki yıldan beri yapılan tartışmalara noktayı koydu. Teşviklerin, hem tarifelere hem de elektrik enerjisi üreten ekipmanların veya parçaların Türkiye’de yapılmasını ayrıca ödüllendirdi. Kanun yapıcı, bir taşla iki kuş birden vurmuştur. Bu kanun sayesinde özellikle rüzgar ve hidrolik türbinlerinin, Türkiye’de yapılmasının yolunu açarken, rüzgar kulelerinin (towers) Türkiye’de imal eden sanayiciye prim vermek suretiyle, özellikle Çin firmaları ile rekabet edebilir imalat fiyatı seviyesine inmelerini sağlayacaktır. Yasa çıkalı 6 ay bile olmadı. Şu anda, türbin parçalarının Türkiye’de yapılması çalışmaları henüz emekleme aşamasında.

 

2011 yılının ikinci yarısında, yerli ve yabancı imalat firmalarının işbirliği anlaşmalarının çok hızla gelişeceklerini görür gibi oluyorum. 2010 yılında, büyük bir kısmı hidrolik ve doğalgaz olan 2800 MW’lık yeni kapasite işletmeye alınmıştır. Şu anda inşa halindeki kapasitelere bakarak bu yıl, en az 2000 MW’lık yeni santral kapasitesinin devreye alınacağını hesaplıyoruz.

 

Ülkemiz enerji sektörünün sonraki altı aylık dönemine ilişkin değerlendirmelerimiz nelerdir?

Elektrik Piyasası’nın oluşumuna ve gelişimine tüm kapıları açan, 4628 sayılı “Elektrik Piyasası Kanunu’nun’’ kabul edilerek Resmi Gazete’de yayınlanmasından bu yana 10 yıl geçti. EPDK’nın 2010 yılı faaliyet raporunu incelerken Elektrik Piyasası’nın kanun, yönetmelik, tebliğ ve karar gibi yasal alt yapı enstrümanlarının büyük bir kısmının, Sayın EPDK Başkanı yönetimindeki orkestrada, bilinen tüm parçaları çalabilecek performansa ulaştığını memnuniyetle görmekteyiz. Bu yılın ikinci yarısında elektrik enerji sektöründe beklediğimiz gelişmeleri şöyle özetleyebiliriz.

 

 

İkinci yarıyılda;

n Lisanssız Tesislerin, başta mikro kojenerasyon ve toplu konutların kojenerasyon tesislerinin kurulması, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı ve kurulu gücü 500 kW’ı aşmayan tesislerin kurulması hızlanacaktır. Yalnız Yönetmelikte, elektrik üretiminin fabrikanın elektrik tüketimi ile sınırlanması, tesisin buhar ihtiyacına göre kurulmasını esas alan gerçek, kojenerasyonun önünde önemli bir engeldir. Ayrıca mikro kojenerasyonu şebekeye bağlayacak Elektrik Dağıtım Bölgelerinin yeni sahiplerinin, yönetmeliğin bağlantı zorunluluğu maddesine nasıl bakacaklarını da gelecek aylarda göreceğiz.

 

Özellikle hidrolik santrallerin (yani 10 MW’ın altındaki akarsu santrallerinin) yapımına karşı, bilhassa Karadeniz Bölgesi’nde başlayan halkın tepkileri giderek büyümektedir. Yaklaşık toplam hidrolik kapasitesi, inşaata başlamak veya inşaata devam etmek için, ÇED raporu alınmasına ve lisans almasına rağmen çözüm beklemektedir. Problem son derece zor, karmaşık ve önemlidir. Politikacıların seçim konuşmaları, bu sorunun çözümünü seçim sonrasına erteleme gibi bir hava vermektedir. Ancak bu karmaşık ve önemli konunun geniş kapsamlı bir kanun çıkmadan çözüme kavuşturulması çok ama çok zordur.

 

Temsilcisi olduğunuz sektörün sorunlarını nasıl tarif edersiniz?

TÜRKOTED, Türkiye Kojenerasyon ve Temiz Enerji Teknolojileri Derneği, yüksek verimli ve temiz enerji üretiminde yatırımcıların ve IPP operatörlerinin yanındadır. 2010 yılında güvenli elektrik üretim kapasitesinin yüksekliği, elektrik fiyatlarını aşağıya çekmeye başlamıştır. Şebeke Yüklenme eğrisinden kaynaklanan gece elektrik arzının yüksekliği, büyük güçlü doğalgaz santrallerinin saat 23:00’den sonra devreden çıkarılması ve sabah saat 07:00’den itibaren tekrar devreye girmesini (cycling mode) zorunlu hale getirmiştir. Bunun bir sonucu olarak, EPDK’ya lisans için başvuran doğalgaz kombine çevrim santralleri “cycling mode’’a göre dizayn edilmektedir. Zira piyasada elektrik fiyatları 23:00-07:00 arasında 2 kr/kWh’a kadar düşmektedir. Kurulu Kapasiteleri 1450 MW’a kadar yükselmiş rüzgar santrallerinde gece elektriğine müşteri bulunması şarttır. Bulunacak çözümlerden birisi, elek-trikli arabaların getirilerek elektriğin az olduğu gece saatlerinde, benzin istasyonlarına veya otoparklara yerleştirilecek “akü şarj üniteleri’’ ile akülerini doldurmalarıdır. Ama şarj üniteleri yeni bir teknik ve yasal alt yapıyı zorunlu kılmaktadır.

 

Sizce ICCI, Türkiye enerji sektörü açısından ne anlam taşıyor?

Konferansın açılış konuşmasında da belirttiğimi gibi ICCI, konferansta sunulan 240 bildiri ve 140 finansman katılımı ile enerji uzmanlarının ve yatırımcılarının, akademisyenlerin ve Ar-Ge yöneticilerinin tanıştığı, buluştuğu ve de anlaştığı bir “Enerji Tekno Parkı’’ niteliğindedir. ICCI’nın tarafı yoktur. ICCI Organizasyon Komitesi bile üst seviye enerji bürokratları, sivil toplum kuruluşlarının yetkilileri, akademisyenler ve standlarında ileri teknoloji ürünlerini sergileyen, dünyanın en büyük ekipman üretenlerinden oluşmaktadır. Ekonomiye katkısının büyüklüğünü değerlendirmek için yeni ve kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.