Warstsila’nın her sonbaharda İzmir’de düzenlediği sempozyumda, Türkiye’nin genel enerji profilini ve sorunlarını anlatmakla görevlendirilmiştim. Dinleyiciler arasında Finlandiya Büyükelçisi, Ekselansları Kirsti Eskelinen de vardı. İstanbul’a Sayın Bulak’la birlikte dönerken, Büyükelçi’nin ekonomi ile uçtuğunu ve uçak hareket edinceye kadar girişte sandalye üstünde sırasını beklediğini fark ettik. Finlandiya’da kriz dolayısıyla kemerler iyice sıkılmış, diplomatlar bile ekonomi ile uçuyordu. Şaşkınlık ve takdir ile karışık bir havada Ekselansları’na yaklaştık ve bizim misafirimiz olarak CIP salonuna davet ettik, çok memnun oldu. Bizimle geldi ve CIP olanaklarını paylaştık. İstanbul’a döndükten birkaç gün sonra derneğimizi ziyaret ederek bize teşekkür etmek istediğini bildirdi. Ekselansları’nın, nezaket ve tevazu gösterip, Derneğimizi ziyareti sırasında, kojenerasyon, bölgesel ısıtma ve soğutma konularında Fin firmalarından, mühendislik, know-how ve teknolojilerinden nasıl yararlanabileceğimizi sordum. Ve ziyaret sonrasında Ekselansları’na, TÜRKOTED adına bir de mektup verdim. Birkaç gün sonra da bizi Finlandiya firmaları ile görüşmeye davet eden bir e-mail aldım. Bu e-mail’de, Sayın Bulak’ın elindeki yayın, konferans ve sergi imkanlarıyla derneğimiz çalışmalarını birleştirmek, ICCI günlerinde bir Finlandiya özel sayısı yaparak, Finlandiya’yı ve Finlandiya Firmalarını tanıtmamız istendi. Sayın Bulak’la Finlandiya’da 2 günlük yoğun toplantı ve görüşmelerin programı böyle başladı.

 

Enerji konularında Finlandiya ile aramızda bazı benzerlikler olsa da (her iki ülke de enerjide %70 oranında dışa bağımlı, her iki ülke de elektriği hem ithal hem de ihraç ediyor) genelde farklılıklar ağır basıyor. Bunların bazıları:

Bu örnekler daha da arttırılabilir. Bu farklılıklardan en çarpıcı olanlarını biraz daha uzun anlatmak istiyorum.

 

Bölgesel Isıtma ve Soğutma (District Heating&Cooling)

Avrupa’nın en büyük bölgesel ısıtma ve soğutma sistemini Helsinki ENERGİA işletiyor. Yaklaşık 1 milyon kişi elektriğini, ısısını ve soğutma enerjisini bu sistemden sağlıyor. Ayrıca kanalizasyon sistemindeki ısı, ısı pompası prensibi ile şehrin soğutmasında kullanılıyor. (Binalara giriş 6 oC dönüş 14 oC). Helsinki ENERGİA’nın enerji üretim çevriminin verimi %86. Avrupa’nın en yüksek verimli enerji dönüşüm sistemi. Büyük şehirlerimizde Bölgesel Isıtma ve Soğutma uygulamalarını başlatmadan, bizim ithal enerji faturasını aşağıya çekmemiz mümkün değil.

 

Ormanları fabrika gibi kullanıyorlar

Finlandiya’yı ziyaretimizde en çok dikkatimizi hatta hayretimizi çeken diğer bir husus ormanlar ve bunların değerlendirilme biçimi. Ormanlar devletin değil, şahısların mülkiyetinde. Yüzyıllardan beri kişiler işletiyor. Her dönüm ormanın tapusu var. Hatta, anne/baba, çocuklarına çeyiz parası yerine tapulu orman bırakıyor. Ormanın da bir borsası var. Alıp satılabiliyor. Örneğin; orman ürünlerinden elektrik ve ısı üretecek yatırımcı, 10 yıllık tüketimi için piyasadan ormanı kiralıyor ve 10 yıllık anlaşma yapılıyor. Yatırımcı ağaçları kestikçe, orman sahibi, kesilen ağaçların yerine yeni ağaçlar dikmeye başlıyor. 10 yıl sonra ekilen ağaçlar ormanı eski haline getiriyor. Bu sisteme göre, her yıl milyonlarca ton odun kesilip yakıldığı veya kağıt sanayi için hamur yapıldığı halde, Finlandiya’da işe yarayan ormanların alanı da, miktarı da azalmıyor, artıyor. Mutlak anlamı ile bir dönüşüm (recycling) sistemi.