Garanti Bankası’nın enerji sektörüne sunduğu hizmetler ve çözümler hakkında bilgi verebilir misiniz?

Garanti Bankası olarak güçlü mali yapımız ve enerji projelerinin finansmanında yer alarak elde ettiğimiz tecrübe ve bilgi birikimi sayesinde, Türkiye’nin sürdürülebilir büyümesi için gerekli olan enerji ihtiyacının karşılanması amacıyla, müşterilerinin beklentilerine ve projelerin ihtiyaçlarına göre yapılandırılmış proje finansman kredileri sağlıyoruz.

Projelerin ihtiyaçları ve nakit akış projeksiyonları doğrultusunda esnek çözümler sunabiliyoruz. Örneğin, projenin ilk yıllarındaki kredi geri ödemesi yükünü azaltmak amacıyla, artan anapara ödemeli krediler sağlıyor veya HES projelerinin yıl içindeki gelir dalgalanması nedeniyle, anapara ve faiz ödemelerini yılın yağışlı dönemlerinde yapılacak şekilde ayarlayabiliyoruz. HES projelerindeki uzun yatırım dönemini göz önünde bulundurarak, kredilerin ödeme planında yatırım süresine bağlı olarak 3-4 yıla kadar geri ödemesiz dönem sağlayabiliyoruz. Ayrıca, inşaat süresi kısa, ancak yatırım maliyeti nispeten daha yüksek olan RES projelerinde ise geri ödeme dönemi için yatırımcılara uzun vadeli krediler veya yurtdışından kredi temini için harici garantiler sunabiliyoruz.

Garanti’nin enerji sektörüne sunulan finansman paketleri kapsamında, EUR-USD cinsinden uzun vadeli proje finansmanı kredileri, nakit krediye dönüştürülebilir akreditif kredileri, işletme dönemindeki kısa vadeli nakit ihtiyaçları için kısa vadeli rotatif krediler, muhtelif muhataplara hitaben düzenlenecek teminat mektubu ve harici garanti kredileri yer alıyor. Ayrıca Garanti, projenin taşıdığı faiz ve kur risklerini ortadan kaldırmak amacıyla, finansman paketi kapsamında yapılandırılmış türev ürünler de sağlıyor. 2011 yılında bir ilk olarak Türkiye’de ilk defa TL cinsinden sabit faizli proje finansmanı kredisiyle bir HES projesinin finansmanını sağladık. Piyasalarda yaşanan bu kısa vadeli dalgalanmanın geçmesinden sonra TL finansmanın önümüzdeki dönemde özellikle yenilenebilir enerji yatırımcıları açısından oldukça cazip olacağını düşünüyoruz.

Türkiye’de enerji yatırımları hızlandıkça, finansman ihtiyacı da giderek artıyor. Projelere sağlanan finansmanlar nasıl belirleniyor? Süreç hakkında ayrıntılı bilgi verebilir misiniz?

Enerji projelerini değerlendirirken yenilenebilir enerji projeleriyle termik santral projelerini farklı ele almak gerekir. Yenilenebilir enerji projelerinde öncelikli olarak değerlendirilmesi gereken, projenin yer alacağı sahada ilgili kaynağın yeterli düzeyde olup olmadığı. Termik santral projelerinde ise kaynaktan ziyade teknoloji ve piyasa riski ön plana çıkıyor.

Türkiye piyasası gibi liberalleşme ve gelişme sürecinde olan bir piyasada, ileriki yıllarda piyasanın nasıl bir noktaya geleceği ve bu koşullar içerisinde finanse edeceğiniz santralin teknolojik olarak piyasada rekabet açısından hangi konumda olacağını bugünden tahmin edebilmek finansman kararı için en önemli konu.

Bunların dışında tüm projeler için geçerli olan yatırım bütçelerinin sağlıklı bir şekilde hazırlanmış olması, yatırım maliyetlerinin detaylı ve piyasa fiyatlarını yansıtır bir şekilde oluşturulması, yatırımcının ve proje müteahhidinin sektördeki tecrübesi ve sermaye gücü, projelerin çevresel etkilerinin değerlendirilmesi, gerekli lisans ve izinlerin eksiksiz olarak temin edilmiş olması, yapılan yatırımların güvenilir şekilde sigortalanması, değerlendirme süreçlerimizde öne çıkan ana hususlar. Ayrıca proje kapsamında imzalanan ya da imzalanması planlanan proje kontratları da hukuki ve ticari açıdan detaylı bir şekilde değerlendiriliyor. Tabii ki belirtmiş olduğumuz bu çalışmalar uzmanlık gerektiren, son derece teknik konular. Bu sebeple enerji projelerini değerlendirirken teknik, çevre, piyasa, sigorta ve hukuk konularında pek çok farklı bağımsız danışmanlardan görüş ve destek alıyoruz.

Özellikle enerji projeleri açısından öne çıkan bir diğer konu da sürdürebilirlik. Finanse ettiğimiz projelerin çevresel ve sosyal etkilerinin daha iyi analiz edilebilmesi ve çevresel etkilerin minimuma indirilebilmesi adına banka içerisinde yeni ve kapsamlı bir çevre politikası oluşturduk. Bu politikaların banka çapında kredi değerlendirmelerimizde kullanılabilmesi için gerekli çevresel risk değerlendirme modelini kurduk.

Bugüne kadar enerji sektörüne ne kadarlık bir kredi imkanı sağladınız?

Garanti Bankası olarak bugüne kadar yaklaşık 8.500 MW kurulu gücündeki 70’in üzerinde elektrik üretim projesine ve 6 elektrik dağıtım projesine toplam 6 milyar doların üzerinde finansman sağladık. Enerji sektörüne en fazla finansman sağlayan banka konumundayız.

Türkiye’de genel olarak enerji sektörünün ve buna bağlı olarak enerji finansmanının gelişimini nasıl değerlendiriyorsunuz?

Türkiye’de enerji yatırımları, son 5-6 yıllık döneme kadar ağırlıklı olarak doğrudan devlet tarafından veya devletin sağladığı alım garantileriyle finanse edilen projeler yoluyla gerçekleştirildi. 2001 yılında özel sektör yatırımlarını teşvik edici kanunların çıkarılmasıyla birlikte 2000’li yılların başında yaklaşık 3.000 MW ile Türkiye kurulu gücünün %10’una sahip olan özel sektör (yap işlet ve yap işlet devretler hariç), son 3 senede yıllık ortalama 3.800 MW yeni kurulu güç devreye alarak 2011 yılı sonunda yaklaşık 20.000 MW kurulu güç ile %35’in üzerinde pazar payına ulaştı. Önde gelen Türk Bankaları geçmiş 4-5 sene içinde güçlü sermayeleri ve yüksek likiditeleri sayesinde özel sektör enerji yatırımlarına yaklaşık 25 milyar USD finansman sağladılar.

Özel sektörün enerji yatırımları tarafında ise önümüzdeki 5-6 yıl içerisinde henüz yatırımı başlamamış toplam 7.000-8.000 MW kurulu güce sahip ilave enerji projesinin faaliyete geçeceğini tahmin ediyoruz. Bu da 8-10 milyar dolarlık bir finansman ihtiyacı anlamına geliyor. Özelleştirmeler ile birlikte 3-4 yıllık bir süreçte toplamda 30-40 milyar dolarlık bir finansman ihtiyacı olacağını öngörüyoruz.

Garanti Bankası olarak, ülkemiz için stratejik öneme sahip, rekabet gücümüzü artıracak, istihdam yaratacak, iyi yapılandırılmış, ekonomik ve teknik açıdan kredilendirilebilir projelere destek olmakta son derece istekliyiz ve elimizdeki kaynakları bu tarz, doğru projelere yönlendirmek için çalışıyoruz. Henüz özel sektöre devredilmeyen elektrik dağıtım özelleştirmesi projelerinin önümüzdeki 2-3 yıl içerisinde 8-10 milyar dolarlık bir kaynak ihtiyacı yaratmasını bekliyoruz. Ayrıca, elektrik üretim tesisi özelleştirmeleri de çok yüksek tutarlı finansman ihtiyaçlarını gündeme getirecek. Önümüzdeki 3-4 yıllık dönemde EÜAŞ’ın portföyünde bulunan ve toplam kurulu gücü 16.000 MW olan 45 adet santralin özelleştirilmesi gündemde. Özelleşecek bu santraller için 15-20 milyar dolarlık bir finansman ihtiyacı ortaya çıkmasını bekliyoruz. Bu işlemlere ilişkin ihalelerin 2012 yılının ikinci yarısında yeniden yapılmasını ve devirlerin 2013 yılında tamamlanmasını bekliyoruz.Özel sektörün enerji yatırımları tarafında ise önümüzdeki 5-6 yıl içerisinde henüz yatırımı başlamamış toplam 7.000-8.000 MW kurulu güce sahip ilave enerji projesinin faaliyete geçeceğini tahmin ediyoruz. Bu da 8-10 milyar dolarlık bir finansman ihtiyacı anlamına geliyor. Enerji sektöründe yeni santral yatırımları, EÜAŞ özelleştirmeleri ve Elektrik Dağıtım Özelleştirmelerini eklediğimiz zaman 3-4 yıllık bir süreçte toplamda 30-40 milyar dolarlık bir finansman ihtiyacı olacağını öngörüyoruz. Garanti Bankası olarak bu işlemlerden yaklaşık %15- %20 (5-8 mia $) pazar payı almayı hedefliyoruz.

2023 yılına kadar Türkiye’de enerji yatırım ihtiyacının 130 milyar doları aşacağı öngörülüyor. Bu noktada projelerin finansmanında sizce yerel bankalar bu ihtiyacı karşılayabilecek mi? Bu konuda ne düşünüyorsunuz?

Türkiye’de elektrik talebinin yıllık yaklaşık %6 büyüyeceği bir senaryoda, yıllık ortalama 2.000-3.000 MW’lık ilave yatırım ihtiyacı doğuyor. Planlanan yatırımların detayına indiğimizde ise 2023 yılına kadar kabaca 40.000 MW’lık ilave santralin devreye alınacağını tahmin ediyoruz. 50-55 milyar dolarlık yatırım rakamı için gereken finansman ihtiyacı yaklaşık 40 milyar dolar seviyesinde olacak. Ayrıca, elektrik üretim santrali özelleştirmeleri ve elektrik dağıtım özelleştirmeleri için de yaklaşık 25-30 milyar dolar seviyesinde finansman gerekeceğini öngörüyoruz. Dolayısıyla 2023 yılına kadar sektöre sağlanması gereken finansman rakamı 60-70 milyar dolar seviyesinde. Türk Bankaları; Yüksek Likidite, Güçlü Bilanço Yapıları, İstikrarlı Büyüme, Başarılı Risk Yönetimi sayesinde global resesyona rağmen güçlü konumlarını sürdürdü ve piyasada aktif rol sergiledi. Önümüzdeki dönemde de bu durumun devam edecektir. İlgili yatırım ihtiyaçlarının sadece Türk bankalarının kaynaklarıyla karşılanmasının zor olduğunu düşünüyoruz. Bu anlamda, yabancı bankaların sektöre daha fazla çekilmesi gerekiyor. Kısaca, yerli ve yabancı bankalar ile Exim kuruluşları ve kalkınma bankalarının ortak bir güç oluşturması gerektiğini düşünüyoruz.

Enerji sektörünün önemli bir parçası olarak, 2012 yılının ilk yarısını sektörünüz ve bankanız açısından nasıl değerlendiriyorsunuz?

Sektöre en fazla kredi sağlayan banka olarak, 2011 yılında olduğu gibi 2012 yılında da enerji projelerine olan desteğimizi sürdüreceğiz. Küresel finans piyasalarında yaşanan olumsuzlukların Türkiye’de de 2012 yılında yatırımları belli ölçüde etkilediğini görüyoruz. 2012 yılının ilk yarısında, Avrupa’daki borç sorunu sebebiyle geçtiğimiz yıldaki gibi büyük montanlı termik santral yatırımlarının olmayacağını düşünüyoruz. Bu yıl daha küçük ölçekli yenilenebilir enerji yatırımları ve devlet kontrolündeki elektrik üretim ve dağıtım varlıklarının özelleştirmeleri ön planda olacak. Yenilenebilir enerji yatırımları ve özelleştirmeler 2012 yılında bizim ajandamızda da en üst sırada yer alıyor. Enerji sektörünün bir an önce hedeflenen liberalleşme düzeyine ulaşması ve enerji arz güvenliğinin sağlanması sektörün tüm oyuncuları gibi bizim için de en öncelikli konu. Bugüne kadar olduğu gibi bundan sonrada bu hedefin gerçekleştirilmesi için üzerimize düşen görevi en iyi şekilde yerine getirmeye çalışacağız.

ICCI 2012’ye sponsor olan firmalardan birisiniz. Neden böyle bir tercih yaptınız? Sizce ICCI, Türkiye enerji sektörü açısından ne anlam taşıyor?

ICCI, Enerji Sektörüne ilişkin pek çok konuyu kapsayan çeşitli oturumlar düzenleyerek ve sektörün önde gelen oyuncularını ağırlayarak sektör için çok değerli bir bilgi alışverişi ve beyin fırtınası platformu oluşturuyor. Enerji sektörünün en büyük finansörü olarak, sektör için büyük önem taşıyan bu organizasyona olan inancımız nedeni ile ICCI 2012’yi destekleme kararı aldık.